Paard gekocht met een verborgen gebrek? Uw rechten bij de koop of verkoop van een paard

Een paard kopen of verkopen is vaak een belangrijke investering. Of het nu gaat om een recreatiepaard, sportpaard, fokmerrie of jong paard: beide partijen mogen erop vertrouwen dat de gemaakte afspraken worden nagekomen. Toch ontstaan regelmatig juridische geschillen wanneer een paard kort na de levering kreupel blijkt te zijn, gedragsproblemen vertoont of niet geschikt blijkt voor het doel waarvoor het is gekocht.

De vraag is dan niet alleen of sprake is van een veterinaire afwijking, maar vooral of het paard juridisch aan de koopovereenkomst voldoet. Daarbij spelen onder meer de gemaakte afspraken, het gebruiksdoel, de mededelingen van de verkoper, de aankoopkeuring en de hoedanigheid van partijen een belangrijke rol.

In dit artikel leest u wanneer sprake kan zijn van non-conformiteit, welke rechten koper en verkoper hebben, wanneer de koopovereenkomst kan worden ontbonden en welke stappen verstandig zijn wanneer na de koop problemen ontstaan.

Wanneer voldoet een paard niet aan de koopovereenkomst?

Volgens artikel 7:17 BW moet een verkocht paard beantwoorden aan de koopovereenkomst. Dit wordt het conformiteitsvereiste genoemd. Een paard is non-conform wanneer het niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst redelijkerwijs mocht verwachten.

Welke verwachtingen gerechtvaardigd zijn, hangt altijd af van de omstandigheden van het geval. Daarbij zijn onder meer van belang:

• het overeengekomen gebruiksdoel;

• de leeftijd, africhting en ervaring van het paard;

• de koopprijs;

• de inhoud van de advertentie;

• mededelingen van de verkoper;

• de resultaten van een eventuele aankoopkeuring;

• de deskundigheid van koper en verkoper.

  
  

Een paard dat wordt verkocht als betrouwbaar recreatiepaard wordt juridisch anders beoordeeld dan een internationaal springpaard of een jong dressuurtalent. Niet iedere blessure of veterinaire afwijking betekent daarom automatisch dat sprake is van een juridisch gebrek.

De kernvraag luidt steeds: Mocht de koper, gelet op alle omstandigheden, verwachten dat het paard deze eigenschap bezat?

Verborgen gebrek of non-conformiteit?

In de praktijk wordt vaak gesproken over een verborgen gebrek. Juridisch is dat begrip niet beslissend. Meestal draait het geschil om de vraag of sprake is van non-conformiteit.

Van een verborgen gebrek kan bijvoorbeeld sprake zijn wanneer na de koop blijkt dat het paard al vóór de levering leed aan:

• een chronische pees- of gewrichtsaandoening;

• artrose;

• kissing spines;

• een neurologische aandoening;

• terugkerende kreupelheid;

• ernstige luchtwegproblemen;

• een eerder verzwegen operatie;

• structurele gedragsproblemen, zoals bokken of steigeren.

  
  

Dat een probleem pas na de levering zichtbaar wordt, betekent echter niet automatisch dat de verkoper aansprakelijk is. Er moet worden onderzocht of de oorzaak van het probleem reeds bij aflevering aanwezig was en welke informatie partijen vóór de koop kenden of behoorden te kennen.

Ook veterinaire rapporten, medische dossiers en verklaringen van dierenartsen kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.

Het gebruiksdoel bepaalt vaak de uitkomst

Een van de meest onderschatte onderdelen van een paardenkoop is het overeengekomen gebruiksdoel.

Veel koopovereenkomsten bevatten algemene omschrijvingen als:

• geschikt als sportpaard;

• braaf paard;

• recreatiepaard;

• allround paard.

  
  

Juridisch bieden dergelijke omschrijvingen vaak weinig houvast.

Het verdient daarom de voorkeur om zo concreet mogelijk vast te leggen waarvoor het paard wordt gekocht. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan:

• recreatief buitenrijden;

• L-, M-, Z- of Grand Prix-dressuur;

• springen op een bepaald niveau;

• eventing;

• fokkerij;

• manegegebruik;

• handel;

• leerpaard voor een beginnende ruiter.

  
  

Hoe concreter het gebruiksdoel is omschreven, hoe eenvoudiger later kan worden beoordeeld of het paard aan de overeenkomst voldoet.

Particuliere of zakelijke paardenkoop

Niet iedere paardenkoop wordt juridisch op dezelfde manier beoordeeld.

Wanneer een particulier een paard koopt van een professionele handelaar of ondernemer, is vaak sprake van een consumentenkoop. In dat geval geniet de koper extra wettelijke bescherming.

Bij een koop tussen twee particulieren of tussen twee ondernemers gelden andere uitgangspunten en bestaat meer contractsvrijheid.

Of iemand daadwerkelijk als professionele verkoper wordt aangemerkt, hangt niet uitsluitend af van hetgeen in de koopovereenkomst staat vermeld. De rechter kijkt vooral naar de feitelijke omstandigheden.

Van belang kunnen onder meer zijn:

• de regelmaat waarmee paarden worden verkocht;

• het oogmerk om winst te behalen;

• het exploiteren van een handels-, trainings- of pensionstal;

• de professionele presentatie van paarden;

• reclame-uitingen en advertenties;

• de omvang van de onderneming.

  
  

In de praktijk blijkt regelmatig dat een verkoper zich presenteert als particulier, terwijl juridisch toch sprake is van een professionele verkoper. Dat kan grote gevolgen hebben voor de rechten van de koper.

Bewijslast bij een gebrek aan een paard

Een van de belangrijkste vragen in een procedure is wanneer het gebrek is ontstaan.

Was het paard al ziek of ongeschikt op het moment van aflevering? Of is het probleem pas daarna ontstaan door een ongeval, training of andere externe oorzaak?

Bij consumentenkoop geldt op grond van artikel 7:18a lid 2 BW gedurende twaalf maanden na aflevering een wettelijk bewijsvermoeden. Openbaart een gebrek zich binnen die periode, dan wordt vermoed dat het paard bij aflevering al niet aan de overeenkomst voldeed, tenzij de verkoper het tegendeel aannemelijk maakt of de aard van het gebrek zich daartegen verzet.

Bij een koop tussen particulieren bestaat dit bewijsvermoeden in beginsel niet. De koper zal dan doorgaans zelf moeten aantonen dat het gebrek of de oorzaak daarvan reeds bij levering aanwezig was.

Juist daarom zijn een tijdige veterinaire beoordeling en een zorgvuldige vastlegging van de feiten vaak doorslaggevend.

De aankoopkeuring: belangrijk, maar geen garantie

Een veterinaire aankoopkeuring is bedoeld om de gezondheidstoestand van een paard op het moment van de koop in kaart te brengen. Afhankelijk van het gebruiksdoel en de waarde van het paard kan worden gekozen voor uitsluitend een klinische keuring of aanvullend röntgenologisch en specialistisch onderzoek.

Een goed keuringsrapport kan later belangrijk bewijs opleveren. Tegelijkertijd moet worden beseft dat een aankoopkeuring slechts een momentopname is. Niet iedere aandoening is op dat moment zichtbaar of diagnosticeerbaar.

Daarom is het verstandig om vooraf duidelijke afspraken te maken over:

• welke dierenarts de keuring uitvoert;

• in wiens opdracht de keuring plaatsvindt;

• welke onderzoeken worden verricht;

• welke bevindingen zijn besproken;

• of aanvullend onderzoek is geadviseerd;

• welke risico's partijen bewust accepteren.

  
  

Ook de onafhankelijkheid van de dierenarts en de kwaliteit van het keuringsrapport kunnen later van betekenis zijn in een gerechtelijke procedure.

Mededelingsplicht en onderzoeksplicht

Bij een paardenkoop rusten zowel op de koper als op de verkoper bepaalde verplichtingen.

Van de verkoper mag worden verwacht dat hij relevante informatie verstrekt waarvan hij weet of behoort te begrijpen dat deze voor de koper van belang is. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan eerdere blessures, operaties, veterinaire behandelingen, medicijngebruik, gedragsproblemen of eerdere afkeuringen.

Daartegenover staat dat van de koper onder omstandigheden mag worden verwacht dat hij zelf voldoende onderzoek verricht. Hoe ver die onderzoeksplicht reikt, hangt af van de deskundigheid van de koper, de beschikbare informatie en de omstandigheden van het geval.

In de rechtspraak geldt in het algemeen dat de mededelingsplicht van de verkoper zwaarder kan wegen dan de onderzoeksplicht van de koper. Een verkoper die relevante informatie bewust achterhoudt, kan zich niet zonder meer beroepen op het feit dat de koper onvoldoende onderzoek heeft verricht.

Kan de koop van een paard worden ontbonden?

Wanneer een paard niet aan de koopovereenkomst voldoet, kan de koper onder omstandigheden de koopovereenkomst ontbinden. Ontbinding heeft tot gevolg dat de overeenkomst met terugwerkende kracht wordt beëindigd. In beginsel levert de koper het paard terug aan de verkoper en betaalt de verkoper de koopprijs terug.

Ontbinding is echter niet automatisch mogelijk zodra zich een veterinaire afwijking of gedragsprobleem voordoet. Beoordeeld moet worden of daadwerkelijk sprake is van non-conformiteit en of de tekortkoming voldoende ernstig is om ontbinding te rechtvaardigen. Daarbij spelen onder meer de aard en ernst van het gebrek, het overeengekomen gebruiksdoel, de herstelmogelijkheden en de overige omstandigheden van het geval een rol.

Wanneer sprake is van een consumentenkoop, gelden bovendien aanvullende wettelijke beschermingsregels. Bij een koop tussen particulieren of ondernemers zal de beoordeling doorgaans sterker afhangen van de concrete afspraken die partijen hebben gemaakt.

Herstel of ontbinding?

Niet ieder gebrek leidt direct tot ontbinding van de koopovereenkomst.

Onder omstandigheden moet de verkoper eerst een redelijke gelegenheid krijgen om het gebrek te verhelpen of op een andere passende wijze aan zijn verplichtingen te voldoen. Bij levende dieren ligt herstel echter vaak minder voor de hand dan bij de koop van een zaak. De aard van een veterinaire aandoening of gedragsprobleem kan ertoe leiden dat herstel niet mogelijk of niet redelijk is.

Of de koper direct tot ontbinding kan overgaan, hangt daarom steeds af van de omstandigheden van het geval.

Wanneer is schadevergoeding mogelijk?

Wanneer de verkoper tekortschiet in de nakoming van de koopovereenkomst, kan naast ontbinding ook een recht op schadevergoeding bestaan.

Afhankelijk van de omstandigheden kan onder meer worden gedacht aan vergoeding van:

• veterinaire kosten;

• kosten van diagnostisch onderzoek;

• stallingskosten;

• transportkosten;

• kosten van deskundigen;

• proceskosten voor zover de wet daarin voorziet.

  
  

Niet iedere gemaakte uitgave komt automatisch voor vergoeding in aanmerking. Er moet steeds een juridisch causaal verband bestaan tussen de tekortkoming en de geleden schade.

Kan een beroep op dwaling mogelijk zijn?

Naast non-conformiteit kan ook sprake zijn van dwaling als bedoeld in artikel 6:228 BW.

Van dwaling kan sprake zijn wanneer de koper de overeenkomst niet of niet onder dezelfde voorwaarden zou hebben gesloten indien hij vooraf over de juiste informatie had beschikt.

Dat kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer de verkoper:

• een bekende aandoening heeft verzwegen;

• onjuiste mededelingen heeft gedaan over de gezondheid van het paard;

• een eerdere operatie niet heeft gemeld;

• relevante veterinaire informatie heeft achtergehouden;

• eigenschappen heeft gegarandeerd die het paard niet bezit.

  
  

Een succesvol beroep op dwaling leidt in beginsel tot vernietiging van de overeenkomst. Juridisch wordt de overeenkomst dan geacht nooit te hebben bestaan.

Of een beroep op dwaling slaagt, hangt af van alle omstandigheden van het geval. Daarbij spelen onder meer de mededelingsplicht van de verkoper, de onderzoeksplicht van de koper en de inhoud van de koopovereenkomst een belangrijke rol.

Welke bewijsstukken zijn belangrijk?

Bij een geschil over paardenkoop is bewijs vaak doorslaggevend. Hoe eerder relevante informatie wordt veiliggesteld, hoe beter de juridische positie van partijen kan worden beoordeeld.

Van belang kunnen onder meer zijn:

• de koopovereenkomst;

• de advertentie;

• WhatsApp-gesprekken;

• e-mails;

• foto's en video's;

• veterinaire dossiers;

• aankoopkeuringsrapporten;

• facturen;

• verklaringen van dierenartsen;

• verklaringen van trainers, instructeurs of andere betrokkenen.

  
  

Ook communicatie die voorafgaand aan de koop heeft plaatsgevonden kan later van groot belang zijn. Mededelingen over het karakter, de gezondheid, het wedstrijdniveau of het gebruiksdoel kunnen onderdeel worden van de uitleg van de overeenkomst.

Wat moet u doen wanneer na de koop problemen ontstaan?

Wanneer zich kort na de levering problemen voordoen, is het belangrijk zorgvuldig te handelen. Overhaaste beslissingen kunnen de bewijspositie onnodig bemoeilijken.

Informeer de verkoper daarom zo spoedig mogelijk schriftelijk over de geconstateerde problemen. Beschrijf daarbij zo concreet mogelijk welke klachten zijn ontstaan, wanneer deze voor het eerst zijn waargenomen en welke veterinaire onderzoeken inmiddels hebben plaatsgevonden.

Laat het paard tijdig onderzoeken door een onafhankelijke dierenarts en bewaar alle veterinaire rapporten, facturen en medische gegevens. Ook foto's, video's en verklaringen van betrokken deskundigen kunnen later van betekenis zijn.

Voer bovendien niet zonder overleg ingrijpende behandelingen uit, tenzij onmiddellijke medische behandeling noodzakelijk is in het belang van het welzijn van het paard. In veel gevallen verdient het aanbeveling de verkoper eerst in de gelegenheid te stellen het paard zelf of door een eigen deskundige te laten onderzoeken.

Veelgestelde vragen over paardenkoop

Kan ik een paard teruggeven wanneer het kreupel blijkt?

Dat hangt af van de oorzaak van de kreupelheid en de vraag of het paard bij aflevering al niet aan de koopovereenkomst voldeed. Niet iedere kreupelheid leidt automatisch tot ontbinding van de koop.

Geldt een aankoopkeuring als garantie?

Nee. Een aankoopkeuring is een momentopname. Dat een paard is goedgekeurd betekent niet dat later geen gebrek meer aan het licht kan komen. Het keuringsrapport kan wel belangrijk bewijs vormen.

Kan een verkoper aansprakelijkheid uitsluiten?

Bij een koop tussen particulieren bestaat meer ruimte om afspraken over aansprakelijkheid te maken. Een dergelijke bepaling biedt echter niet altijd bescherming, bijvoorbeeld wanneer de verkoper bewust onjuiste informatie heeft verstrekt of relevante feiten heeft verzwegen. Bij consumentenkoop zijn de mogelijkheden om wettelijke rechten van de koper uit te sluiten bovendien beperkt.

Hoe lang heb ik om te klagen?

De koper dient na ontdekking van een mogelijk gebrek binnen bekwame tijd bij de verkoper te klagen. Hoe lang deze termijn precies is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Het is daarom verstandig niet af te wachten en juridische bijstand in te schakelen zodra zich problemen voordoen.

Moet ik de verkoper eerst de gelegenheid geven het paard te onderzoeken?

In veel gevallen wel. Dat voorkomt discussie over de oorzaak van het gebrek en geeft de verkoper de mogelijkheid een eigen deskundige in te schakelen. Afhankelijk van de omstandigheden kan dit ook juridisch van belang zijn.

Juridisch advies over paardenkoop

Geschillen over paardenkoop kenmerken zich door een combinatie van civielrechtelijke, veterinaire en feitelijke vraagstukken. Iedere zaak vereist daarom een zorgvuldige beoordeling van de koopovereenkomst, de communicatie tussen partijen, de veterinaire informatie en de toepasselijke wettelijke regels.

BlackMount Legal adviseert zowel particulieren als ondernemers bij geschillen over de koop en verkoop van paarden. Wij beoordelen onder meer of sprake is van non-conformiteit, dwaling of een andere grondslag voor aansprakelijkheid en begeleiden cliënten bij onderhandelingen, deskundigenonderzoeken en gerechtelijke procedures.

Heeft u een paard gekocht dat niet aan de gemaakte afspraken voldoet? Of bent u als verkoper aansprakelijk gesteld wegens een vermeend verborgen gebrek? Neem dan contact op voor een juridische beoordeling van uw positie. Een tijdige analyse van de feiten en het beschikbare bewijs kan van doorslaggevend belang zijn voor de uitkomst van het geschil.